گروه جغرافياي استان همدان

تاریخاجرا :20/08/1396

آموزشگاه:شهیدرجایی

ادارهآموزشوپرورشمنطقهاشکنان

اداره کل آموزش وپرورش فارس

طرح درس شماره :7

مشخصات کلی

مدت تدریس :90دقیقه

صفحه : 42-37

عنواندرس : ناهمواریواشکالزمین

درس : چهارم

کتاب :جغرافی (2)

سابقه تدریس :15سال

                     تعداددانشآموزان :20نفر         

پایه : یازدهم     رشته:ادبیات وعلوم انسانی

کد پرسنلی:62561514

مدرس : علی اشکنانی

فعالیت های قبل از تدریس

هدف کلی جلسه :آشنایی دانش آموزان با  :ناهمواری واشکال زمین

وسایل آموزشی

پیش بینی روش تدریس

فضای آموزشی و نحوه چیدمان کلاس

مفاهیم کلیدی

انتظارات از دانش آموزان در این درس

اهداف جزئی

1-کتاب درسی

2-بردآموزشی

3-ماژیک(دردویا سه رنگ مختلف)

4-تهیه پاورپوینت

5-رایانه متصل به اینترنت

6-نرم افزارآموزشی

7-آزمون پیش ساخته

8-فیلم آموزشی

9-دفتر کلاس

10-تصاویر آموزشی

طرح درس حاضر ، تدریس مبتنی بر ITاست که بر مبنای روش تدریس E5و الگوی گانیه (2) طراحی شده است.

این طرح درس برای کلاسی با تراکم 20نفر تدریس شده است که در قالب 5 گروه چهار نفری به صورت هلالی شکل (نیمه ماه) حضور یافته اند و به همه گروه  هااز دانش آموزان یک دستگاه رایانه که متصل به سیستم مرکزی بوده و به وسیله معلم هدایت می شود،اختصاص داده شده است

*فلات

*کوه

*تپه

*دشت

*نظریه زمین ساخت ورقه ای یا صفحه ای

*هوا زدگی فیزیکی

*هوازدگی شیمیایی

*هوازدگی زیستی

*آب جاری

*یخچال

*باد

*امواج دریا

پساز پایان فرایند تدریس ،دانش آموزان قادر خواهند بود :

1-چهار ناهمواری اصلی و عمده سطح زمین را تقسیم بندی کنند؟(دانش)

2-فلات و کوه را توضیح دهند؟(درک و فهم)

3-تفاوت هوازدگی فیزیکی و زیستی را بیان کنند؟(تجزیه و تحلیل)

4-با توجه به تقسیم بندی اشکال مختلف ناهمواری در سطح زمین آنها را دسته بندی کنند.(ترکیب)

5-انواع هوازدگی را باهم مقایسه وبیان کنند؟(توضیح دهند) (ارزشیابی)

منظور معلم از فرایند یاد دهی و یادگیری عبارت از این است که دانش آموزان بدانند:

1-یکی از عوامل ایجاد نواحی مختلف بر روی کره زمین چیست ؟

2-تفاوت فلات و کوه را بنویسد.

3-دشت را تعریف نموده و دو ویژگی آنرا بیان کند.

4-چرا اشکال مختلف ناهمواری در سطح زمین پدید می آید.

5-انواع هوازدگی را نام ببرد.

6-منظور از هوا زدگی زیستی وفیزیکی چیست؟

1-روشE5:براساس ساخت گرایی است و برتولید ، کنترل و تعمیم دانش  دانش آموزان ،تاکید می کند.

در این روش ، دانش آموز نقش اساسی را ایفا می کند و شامل مراحل درگیر کردن (Engaging)کاوش (Exploranation)

توصیف (Explanation)

شرح وبسط(Elaboration)

ارزشیابی (Elaboration)

2-الگوگانیه:ویژگی این الگو،فعال سازی فراگیراندر یادگیری و پشتیبانی از فرایند های درونی  آنهااست وشامل 9مرحله :جلب توجه ،آگاه ساختنیادگیرندهاز هدف،تحریک یادآوری پیش نیاز های مربوطه ارائهمحرک ،تداعی راهنمایییا دگیری ،فراخوان عملکردتدارک بازخورد ، ارزیابی عملکرد و یادآوری و انتقال می باشد.

فعالیت های حین تدریس

مدت زمان

وسایل آموزشی

روش تدریس

فعالیت دانش آموزان (اندیشه ورزی-دست ورزی –خلاقیت توام با خود باوری – خودارزیابی)

فعالیت های دبیر(ایجاد موقعیت یادگیری)

فعالیت های یادگیری

10دقیقه

دفتر کلاسی

روش E5(درگیر کردن) همه دانش آموزان با درس مورد تدریس

-سلام و احوالپرسی

-ارائه تکالیف جلسه قبل

-گروه بندی و یادگیری

    -نوشتن یک حدیث یا یک سخن زیبا از امامان معصوم (ع)

-سلام و احوالپرسی

-حضور وغیاب دانش آموزان و بررسی وضعیت کلاس

-بررسی تکالیف جلسه قبل

-گروه بندی دانش آموزان و ایجاد فرصت یادگیری با توجه به مشارکت خلاق دانش آموزان در فرایند تدریس

فعالیت های مقدماتی

7دقیقه

1-ماژیک (مشکی و آبی و سیز)

2-تخته وایت برد آموزشی

3-دفتر کلاسی

الگوی گانیه

تحریک یادآوری

پیش نیاز های مربوطه

-تفکر و تعقل

-اندیشه ورزی

-پاسخگویی به سئوالات

طرح یکسری سئوالاتی برای تعیین نقطه شروع درس شامل :

الف)ویژگی های مناطق خشک را بنوسید.

ب)بیابان ها از نظر دما به چند دسته تقسیم می شود آنها را نام ببرید؟

ج)علل ایجاد بیابان ها را نام برده و با هم مقایسه کنید.

پیش بینی رفتار ورودی دانش آموزان

8دقیقه

1-رایانه متصل به اینترنت

2-آزمون الکترونیکی (یا با استفاده از یک ورقه کاغذی ) که سئوالات بر روی آن از قبل مشخص وتایپ شده باشد )

3-دفتر کلاسی

-الگو گانیه

(تحریک  دانش آموزان  ویادآوری پیش نیاز های مربوطه)

-اندیشه ورزی

-تفکر وتعقل

-ارائه پاسخ (پاسخگویی)به صورت انفرادی یا به صورت گروهی با مشورت اعضا

معلم جهت آگاهی از میزان یادگیری درس قبلی ،آزمون الکترونیکی یا سئوالاتی را بر روی یک کاغذ طراحی وتایپ نموده که در آن دانش آموزان ، به طور تصادفی سئوال چهار گزینه ای –سئوال جا خالی – کوتاه پاسخ و سئوال تشریحی دریافت می کنند، نسخه آزمون پس از اینکه دانش آموزان گزینه پایان آزمون را با توجه  به وقت اختصاص داده شده انتخاب کردندبه ایمیل معلم ارسال یا ورقه به خود معلم تحویل می دهند و معلم نتایج را در دفتر کلاسی خود یادداشت میکند ، همچنین معلم می تواند در زمان مناسب به بررسی دقیق پاسخ ها بپردازد،وسریع نمرات کسب شده را وارد کاربرگ نماید.     تعدادی از سئوالات به قرار ذیل است.

1-دو ویژگی کلی بیابان ها را بنویسید.

2-علل ایجاد بیابان ها را نام برده و با هم مقایسه کنید.

3-منظور از دوری از منابع رطوبت و شکل و جهت ناهمواری ها چیست ؟

ارزشیابی تشخیصی یا سنجش آغازین

10دقیقه

1-برد آموزشی

2-انواع ماژیک با رنگ های مختلف

3-کتاب درسی

1-استفاده از الگوی گانیه (جلب توجه)

2-استفاده از الگوی گانیه (آگاه ساختن یادگیرنده از هدف)

3-استفاده ازروش E5(درگیر کردن)

*دانش آموزان از طریق بازخوردهای کلامی و غیر کلامی، محرکهایی را ایجاد می کنند که نشانگر علایق آن ها به موضوعات درس جدید می باشند.

*آگاه شدن دانش آموزان ازبازده یادگیری که از آنها انتظار می رود.

*اندیشه ورزی و خرد ورزی وایجاد پرسش در رابطه با موضوع درس جدید.

*آماده سازی محیط کلاس درس ،جهت تفکر و ایجاد انگیزه از طریق نوشتن کلمات و نکات کلیدی و اساسی درس جدیدبر روی تخته وایت برد کلاس و هوشیار نمودن و آگاه ساختن دانش آموزان برای دریافت مطالب جدید

*ذکر برخی از هدف های رفتاری که انتظار داریم دانش آموزان پس از پایان فرایند تدریس به آن دست یابند.

*این که در پایان درس به چه اهدافی باید دست یابند.

آماده سازی- ایجاد انگیزهو معرفی درس جدید

30دقیقه

1-کتابدرسی وجزوه کمک آموزشی

2-تخته وایت بردآموزشی

وایت بردبا 3-2یا 3نمونهرنگ های مختلف

4-پاور پوینت

5-نرم افزار آموزشی

6-تصاویر آموزشی

7-فیلم آموزشی

8-کامپیوتر متصل به اینترنت

9-دفترکلاسی

الف)روشE5درگیرکردن

ب) روش E5کاوش و توصیف در مورد مطالب درس

ج) روش E5(توصیف)

د)روش E5(شرح و بسط دادن موضوع مورد بحث و به چالش کشیده شدن آن توسط دانش آموزان

الف) دانشآموزانبادقتبهتوضیحاتمعلمگوشمیدهند.

ب) گروه های 1و2، عناوین مختلف کتاب را بررسی کرده وعناوین مرتبط با نماهنگ را فهرست می کنند گروه های 3و4، ارتباط نماهنگ را با مفاهیم ارائه شده در اسلاید شماره 1 را ارائه می دهند وهمچنین گروه 5 نیز به بررسی  آنها می پردازد.  (اندیشه ورزی – خود پایایی )

ج) پس از مطالعه و تبادل نظر ، گروه های 3و5 با توجه به متن کتاب درسی ، توضیحات تکمیلی خودشان را در ارتباط با مفاهیم بیان می کنند(اندیشه ورزی – خود پایایی )

د)دانش آموزان ضمن توجه به دبیر و سئوالات و مواردی را که در نظر آنها مهم و اساسی است ، مطرح نموده و از دبیر خود پاسخ صحیح را دریافت می نماید(اندیشه ورزی )

عنوان مطلب : منظور از ناهمواری ها واشکال زمین چیست ؟

الف)معلم  ضمن آماده نمودن یک پاور پوینت از قبل و نشان دادن آن به دانش آموزان و قوانین کلاس را توضیح می دهد و از همه آنها می خواهد به اسلاید شماره 1 که حاوی چند نکته کلیدی در مورد درس جدید است و نیز معرفی مختصری هر کدام از مفاهیم و عناوین مربوط به درس جدید است توجه نمایند.

ب)سپس معلم اسلاید شماره 2 را که نماهنگی که از قبل تهیه کرده بود.

به نمایش می گذارد لازم به ذکر است که این نماهنگ فاقد هر گونه عنوان و توضیح است در ادامه از دانش آموزان می خواهد تا بعد از فکرکردن بگویند کدام یک از مفاهیم مطرح شده در اسلاید شماره 1، برداشت خود را از صحنه ها و تصاویر اسلاید شماره 2 بیان نمایند.

ج) معلم از همه دانش اموزان می خواهد تا با مراجعه به اسلاید شماره 3 متن کتاب درسی را از صفحه 40 مطالعه نمایند و بعد از تبادل نظر و بحث در گروه خود ، نتیجه آن را به کلاس گزارش نمایند

د) معلم در اسلاید شماره 4 با ارائه تصاویر و جمع بندی مطالب ، توضیحات تکمیلی خود را در ارتباط با موضوع این بخش از اشکال زمین را ارائه می دهد.

ارائه درس جدید – لحاظ کردن ارزشیابی فرایندی

ه) روش E5ارزشیابی

الف) الگوی گانیه (جلب توجه)

ب) الگوی گانیه (آگاه ساختن یادگیرنده از هدف)

ج) الگوی گانیه (تحریک یادآوری پیش نیاز های مربوط)

ه)گروههای او 5،پاسخ های پیشنهادی خود را برای سایر گروهها دیگر می خوانند و نظرات آنها را در مورد کار خود جویا می شوند.

الف) دانش آموزان با دقت و کنجکاوی به تصاویرنشان داد ه شده در اسلاید مورد نظر نگاه می کنند (اندیشه ورزی)

ب) دانش آموزان به توضیحات معلم گوش فرا می دهند و در صورت لزوم سئوال یا سئوالات خود را می پرسند .(اندیشه ورزی- خودپایایی)

ج)گروه 2و5 علت در سطح زمین

گروه 3 انواع هوازدگی و تفاوت آنها

گروه 1 فرسایش و انواع آن

گروه4 مقایسه انواع فرسایش با یکدیگر را انجام دهند (اندیشه ورزی – خود پایایی )

ه) معلم با ارائه اسلاید شماره 5 ، از همه دانش آموزان حاضر در کلاس می خواهد به فعالیت های پیش بینی شده برای انواع فرسایش توجه کرده وسپس آن راباکمک اعضای گروه خود با دقت انجام دهد.

پاسخ هایی (جواب هایی) را ارائه می دهند.

عنوان مطلب:چرا اشکال مختلف ناهمواری در سطح زمین

پدید می آید؟دلایل خودرا  با مشورت اعضای گروه خود بیان کنید؟

الف ) معلم اسلاید شماره 6 رانشان داده در  این اسلاید ، تصاویر ، مربوط به فرسایش و انواع آن را به دانش آموزان خود نشان داده  ،  ونیزبه آنهامتذکر می گردد که ارائه این تصاویر به منظور آشنایی بهتر وبیشتر آنها می باشد.

ب) معلم ضمن توضیح دادن به دانش آموزان خود ، متذکر می گردد که ارائه این تصاویر به منظور آشنایی  آنان می باشد.

.

ج)معلم از دانش آموزان حاضر در کلاس خود می خواهد تا علت بوجود آمدن فرسایش در سطح کره زمین راباکمک اعضای گروه خود را  نوشته واز هر کدام از گروهها نیز، سئوالاتی را می پرسد.

ی) الگوی گانیه (یاد آوری و انتقال )

الف ) روش E5 (درگیر کردن همه دانش آموزان به صورت هایمختلف )

ب) روش E5(توصیف کردن)

ج) الگوی گانیه (ارائه محرک های مختلف ومتفاوت)

د) روش E5(شرح و بسط و گسترش دادن درس مورد تدریس)

ه) الگوی گانیه (فراخوان عملکرد-تدارک بازخورد به خود )

ی) یادداشت برداری کردن از موارد و تکالیف مهمی که در کلاس ارائه می گردد (دست ورزی )

الف دانش آموزان پاسخ های خودشان  را ارائه می دهند (اندیشه ورزی ، خلاقیت توام با خودباوری ، خود پایایی )

ب) دانش آموزان ضمن توجه نمودن به صحبت های معلم در خلال فرایند تدریس خود ، نقطه نظرات خود را نیز ابراز داشته و بازخورد های لازم را دریافت می کنند.                     (اندیشه ورزی – خود پایایی )

ج) گروه ها نظرات خود را در رابطه با تقسیم بندی فرسایش ، را در قالب جملاتی کوتاه ، ابراز می دارند و نظرات گروه های دیگر را موردنقد وبررسی  قرار می دهند .(اندیشه ورزی – خودپایایی – خود ارزیابی )

د)دانش آموزان با دقت به گفته های دبیر خود گوش فرا داده و یادداشت برداری می کنند .(اندیشه ورزی و دست ورزی )

ه)گروه 3و5با توجه به مطالعه متنی کتاب درسی به سئوالات داده شده از طرف دبیر پاسخ می دهند (اندیشه ورزی –خلاقیت توام با خودباوری- خود پایایی)

ی) به منظور این که مفاهیم و اطلاعات مربوط به درس جدید به خوبی در حافظه سپرده شود ، اقداماتی جهت مرور منظم مطالب در زمان های فاصله دار مهیا می گردد و انتظار می رود دانش آموز مهارت های آموخته رابه شرایط جدیدیادگیری انتقال دهد،به همین منظوراز دانش آموزان خواسته می شود تا خلاصه درس را برای جلسه آینده آماده نمایند و همچنین بین مفاهیم درس  گذشته درمورد بیابان  وچگونگی شکل گیری آن ،کوه ها وغیره ارتباط برقرار نمایند و تلفیق آن ها را به صورت خلاصه در کلاس ارائه نمایند.

عنوان مطلب :آیا فرسایش یک عامل محیطی است ؟اگر جوابتان آری است ،بگویید :شامل چه قسمت هایی می شودآنها را توضیح دهید.

الف) در اسلاید شماره 8 تعدادی از تصاویر صفحه 42 نمایش داده می شود و دانش آموزان باید به این سئوال پاسخ دهند که آیا این تصاویر که در محیط اطراف آنها رخ می دهد با زندگی آنها ارتباط داردیاخیر؟

ب) دبیر با توجه به پاسخ های داده شده از سوی دانش آموزان توضیح می دهد که : فرسایش چیست ؟ شامل چند مرحله است ، برای هر کدام با ارائه تصاویر (اسلاید ها ) نکاتی را برای یادگیری بهتر دانش آموزان ارائه  می دهد.

ج)در ادامه در اسلاید شماره 9، دبیر تعدادی از تصاویر مختلف که از مکانها و جاهای مختلف گرفته شده ، را ارائه می کند و از دانش آموزان خود می پرسد که آیا فرسایش یک عامل مهم در تعیین سرنوشت یک انسان بوده یا خیر (از زمان  گذشته تا کنون )

به همین  گونه تقسیم بندی می گردد؟ درادامه سپس از گروه ها خواسته می شود تا نظرات سایر گروه ها را مورد مورد توجه ودقت نظر قرار دهند.

د) دبیر توضیح می دهد که فرسایش در مکانها و محیط های مختلف و در طی زمان های مختلف صورت گرفته را مورد بررسی قرار می دهد.

ه)دبیر از دانش آموزان تحت امر خود می خواهد تا از اسلاید شماره 10مطالب صفحات 43 کتاب درسی را مطالعه نمایند و ثبات و تغییر پذیری حقایق را که باعث بوجود آمدن  آنها شده است را توضیح دهند.

د) الگوی گانیه (ارائه محرک – تدارک راهنمایی یادگیری)

و) الگوی گانیه (ارزیابی عملکرد)

ه) الگوی گانیه (ارزیابی عملکرد)

د) دانش آموزان با دقت به توضیحات دبیر خود گوش می دهند و اگر سئوالاتی داشته باشند ، در خلال فرایند تدریس از دبیر خود می پرسند(اندیشه ورزی)

و)  دانش آموزان به صورت گروهی به بحث با اعضای خود پرداخته و نتایج بحث ها ی خودرا ارائه می دهند ،دبیر با توجه به پاسخ های دانش آموزان بازخورد های کلامی و بدنی لازم را ارائه می دهد (اندیشه ورزی – خود پایایی)

ه) هر گروه ، سه نمونه از انواع هوازدگی و نیز فرسایش را در سطح کره زمین را نام ببرند . (اندیشه ورزی ، خلاقیت توام با خود باوری ، خود ارزیابی )

ی) اعضای گروه ها بحث و تبادل نظر با یکدیگر پرداخته و پاسخ فعالیت های مورد نظر خود را یاداشت می کنند گروه های 4و2تعدادی از پاسخ های پیشنهادی خود را برای سایرین می خوانند

د) دبیرضمن ار تباط دادن و بررسی پاسخ های دانش آموزان با مفاهیم درس جدید ، با استفاده از مثال عینی مربوط به مفاهیم و اصطلاحات انتزاعی ، اقدام به بسط اندیشه دانش آموزان نموده و تعریفی جامع و کامل ارائه می کند و در ادامهمطالب  خود آنها رابر می شمارد

و)دبیر دو باره از دانش آموزان  می خواهد تا اسلاید شماره 7 متن کتاب درسی را از صفحه 39 تا صفحه 40 مطالعه نمایند سپس از آنها می خواهد تا  توضیح دهید.

ه) عملکرد ی که فراگیر (دانش آموز ) از خود نشان می دهد تاییدی است براینکه یادگیری اتفاق افتاده است به منظور اطمینان از رسیدن این توانایی، معلم از دانش آموزان می خواهد تا فعالیت صفحه 43 کتاب درسی را با توجه به اسلاید ما و با توجه به اعضای گروه خود انجام دهند.

ی ) معلم از دانش آموزان می خواهد تا فعالیت صفحه 46 کتاب درسی خود را به صورت گروهی انجام دهد ، تا برای جلسه بعد با آمادگی بهتری در کلاس حضور پیدا کنند.

فعالیت های پایانی (بعد از تدریس)

زمان

فعالیت دانس آموزان

فعالیت دبیر

فعالیت تکمیلی و جمع بندی مطالب (پایانی )

10

دانش آموزان با همفکری یکدیگر بلافاصله بعد از دبیر خود ، پاسخ های صحیح را انتخاب می کنند، اگر پاسخ آنها درست باشد علامت تیک روی هر جفت برگه ثبت می گردد و اگر اشتباه باشد باید برگه دیگری را انتخاب نمایند.

دبیر نرم افزاری را که از قبل  طراحی کرده وآماده کرده که در آن مفاهیم و اصطلاحات درس و توضیحات مربوط به آن ها را روی برگه های جداگانه ای نوشته  شده اند و هر کدام از توضیحات مرتبط با یکی از مفاهیم آن است در ادامه دبیر از دانش آموزان می خواهد تا با دقت به برگه ها نگاه کنند . سپس در ادامه برگه های مر بوط به مفاهیم  و اصطلاحات را یکی یکی  می خواند و از گروه ها ی می خواهد تا توضیحات  مرتبط با آن را انتخاب نمایند. معلم  بعد از هر انتخاب ، اشتباه راهنمایی های لازم راجهت  انتخاب صحیح ارائه می کند و بعد از هر انتخاب صحیح ، توضیحات تکمیلی در رابطه با آن مطالب ارائه می کند به این ترتیب ، با مشارکت دانش آموزان و با کمک فناوری آموزشی ، مطالب درسی جدید که تدریس شده را جمع بندی  می می کند وبا کمک همیار دبیر آنها را روی برد کلاس می نویسد.

10دقیقه

فکر کردن در مورد سوالات و پاسخ گویی به سوالات دبیر به صورت فردی یا گروهی

طرح پرسش به منظور اطمینان از اینکه دانش آموزان به اهداف مورد  نظر خود دست یافته اند و پرسش هایی مانند:

1)یکی از چهار محیطی که سیاره را تشکیل می دهند را نام برده و در مورد آنها توضیح بدهد؟

2)تفاوت فلات،کوه و تپه را بیان کرده و برای هر کدام مثال هایی را ارائه دهد.

3)نظریه زمین ساخت ورقه ای یا صفحه ای را توضیح دهد.

4)انواع هوازدگی را نام برده و وبایکدیگرمقایسه کند.

5)عواملی که باعث هوازدگی در سنگ ها می شود را بیان کند.

ارزشیابی پایانی

5دقیقه,

یادداشت برداری و طرح سوال های متنوع در مورد قسمت هایی که برای دانش آموزان مبهم و یا مشکل و یا غیر قابل فهم باشد.

به منظور افزایش یادگیری و همچنین یادداشت برداری و انتقال مفاهیم درسی، تکالیف زیر در نظر گرفته شده است که دانش آموزان باید برای جلسه ی بعد آنها را آماده نمایند.

1)تکالیف تمرینی(حیطه دانش)

الف)طراحی سوال از متن کتاب و پاسخ گویی به سوالات ( روش 5 ، ارزشیابی)

ب)تهیه خلاصه درس و الگوی گانیه – یادآوری)

2) تکالیف توسعه ای ( یادگیری در موقعیت جدید)

الف) در الگوی گانیه ، انتقال

ب) آموخته های خود را از مفاهیم درس جدید در قالب پاورپونت تهیه و در کلاس ارائه دهند.(الگوی گانیه ، انتقال)

3) تکالیف تثبیتی ( ترکیب نمودن مفاهیم کسب شده و به کار بردن آن به روش دیگر )

الف) مفاهیم درس جدید را با مفاهیم فرا گرفته شده در درس ترکیب نموده وخلاصه ای از تلفیق دودرس(قدیم وجدیدرابه کلاس ارائه دهند

ب)با جست وجو در گوگل ،مقاله ای را در رابطه با سنگ ها و ناهمواری ها واشکال زمین  را پیدا کرده  وآنرا در یک یا دوصفحه خلاصه نموده وباخود به کلاس ارائه نماید.(الگوی گانیه—انتقال).