رشته کوه گرو(گری-گرین)

 واژه­ی گرو(گری ویا گرین) لغتی بازمانده اززبان فارسی پهلوی وبه معنای کوهستان است. مردمان نهاوند وشهرها و روستاهای پیرامون هریک به فراخورلهجه و گویش خود از این واژه برای نام گذاری رشته­کوهی استفاده می­کنند .

.برای مثال مردم روستاهای نهاوند این کوه­ها را گرو، مردم شهر نهاوند گری و در زبان فارسی گرین واهالی نورآباد لرستان گروین می­نامند.

رشته کوه گرو(گرین) دراستان همدان ودرجنوب شهرستان نهاوند واقع شده­است. خط الراس این رشته کوه مرز دو استان همدان و لرستان تشکیل می دهد .

کوه­های گرو به طور متوسط 3400تا 3600مترازسطح دریا وحدوداً 2000متر از سطح منطقه (پای کوه ها) ارتفاع دارند.

 این کوه­ها جزء زاگرس مرتفع بوده و همه­ی ویژگی­های رشته کوه زاگرس را دارا می­باشد.

1- جهت این رشته کوه شمال غربی– جنوب شرقی وبه طول تقریبی  60 کیلومترکشیده شده است.

عبورازکوه­های گرین با ماشین فقط ازطریق گردنه­ی گاماسیاب ممکن است.دربقیه معابربا پای پیاده یا با کمک حیوانات اهلی می­توان بین نهاوند ونورآباد لرستان تردد کرد.

2- ویژگی دیگر ­زاگرس که در کوه­های گرو هم بارزاست، جنس سنگ­ها است. دراین ناحیه هم سنگ­ها عمدتاً رسوبی وازنوع آهکی می­باشند. علاوه بر آهک، مارن، ماسه سنگ و کنگلومرا هم از دیگر سنگ­های این ناحیه است.

3-  ویژگی سوم رشته کوه گرو شکل چین خوردگی­هاست، که  مانند زاگرس چین­ خوردگی­ها منظّم و­محورآنها موازی است.

4- آخرین ویژگی زاگرس وجود گسل سراسری است، این گسل هم ازنزدیکی کوه­های گری می­گذرد. برخی جغرافی دانان وجود سراب­های پرآب درمنطقه را نتیجه­ی شکستن سنگ ها وگسل زاگرس می­دانند.

از نظر اقلیمی ارتفاعات گرو با اثرگذاشتن برتوده­های مرطوب مدیترانه­ای موجب افزایش بارندگی تا حدود دو برابر میانگین بارش استانی می­شود و این بارش عمدتاً بصورت برف بوده ودرغنی سازی منابع آب های سطحی و زیرزمینی منطقه نقش حیاتی ایفا می­کند.میانگین سالیانه ی بارش در ایستگاه وراینه517mmگزارش شده است. همچنین موجب اعتدال هوا در منطقه می شوند.

کوه های گروهمچنین بر پوشش گیاهی و حیات وحش منطقه اثری شگرف داشته است. و برخی گونه های گیاهی و جانوری کمیاب در این نواحی دیده می­شود.

اقتصاد شهرستان نهاوند بر پایه کشاورزی و دامپروری استوار است ، وبیش از هر چیز  به چشمه­ها و سراب­هایی وابسته است که از رشته کوه گرو سرچشمه می­گیرند. دراین میان سراب گاماسیاب با دبی متوسط 5/4 متر مکعب درثانیه و سراب گیان با دبی 1/1 متر مکعب درثانیه و سراب فارسبان با دبی6/.متر مکعب در ثانیه بیشترین میزان آبدهی را دارند. رونق کشاورزی شهرستان وابسته به این آب­ها است.

یادآورمی­شود که کوه های گرین و دره­های سرسبز آن و به ویژه سراب­های مذکور می­توانند زیرساخت یک منطقه ی ویژه­ی گردشگری را فراهم نمایند. و این امر نیازمند برنامه ریزی و سرمایه گذاری از طرف دولت و بخش خصوصی می­باشد.

احداث سد مخزنی گرین هم برای مهار آب و هم دریاچه تفریحی و تولید برق،ایجاد تله کابین و مرکز اقامتی دردامنه و بالای کوه،تقویت پوشش گیاهی و... می تواند به رونق منطقه و ایجاد اشتغال کمک شایانی نماید. از جمله توسعه­ی ورزش­هایی چون کوه­نوردی،اسکی و...

کوه های گرو وسراب گاماسیاب سرچشمه رود گاماسیاب تنها رود دائمی استان همدان واز سرشاخه­های رود کرخه می­باشند. 

در مورد وجه تسمیه گاماسیاب نظرات متفاوتی وجود دارد. از جمله :

 از سال­ها دور در دامنه­ی این کوه­ها دو یخ­چال طبیعی یکی به شکل ماهی و دیگری به شکل گاو بوده که برف این یخ­چالها تاسال بعد باقی می ماند و مردم قدیم سرچشمه رود خانه را این دو یخ­چال می دانستند .اصطلاح گاماسیاب ترکیبی از لغات گاو+ ماهی+آب می باشد.در اساطیر افسانه های محلی برف روی کوه گری و این یخ­چال­ها را مظهر زندگی و حیات کهن شهر نهاوند می دانستند.(علی پاک مهرآبان 94)

همچنین در زبان کردی و گویش لک گاماسیاب را به معنای رودی که ماهی بزرگ دارد آورده­اند.

(علی پاک مهر کارشناس ارشد جغرافیایی سیاسی دبیر و سرگروه جغرافیا ناحیه یک همدان)

آبان ماه 1394

                       

رشته کوه گرین نهاوند(عکاس: ذبیح ا... حسنوند)